Güvenli, Dengeli, Riskli Tercih Ne Demek? Listenizi Nasıl Dengelersiniz?

İyi bir tercih listesi bir risk dağılımıdır. Hepsi çok rekabetçi programlardan oluşan bir liste yerleşememe riskini artırır. Hepsi kolay programlardan oluşan bir liste ise hedeflerinizin çok altında kalmanıza neden olabilir. Dengeli bir liste bu ikisini birleştirir. Bu yazıda sitemizdeki risk kategorilerinin ne anlama geldiğini ve nasıl hesaplandığını anlatıyoruz.

Kategoriler nasıl hesaplanır?

Başarı sıranızı, programın son yılki taban başarı sırasıyla karşılaştırırız:

Örnek: Bir programın son yıl taban sırası 50.000 olsun.

• Sıranız 40.000 veya daha iyiyse program sizin için güvenli,
• 40.000 ile 50.000 arasındaysa dengeli,
• 50.000 ile 57.500 arasındaysa riskli,
• 57.500'ün gerisindeyse yüksek riskli görünür.

Trend kategoriyi nasıl değiştirir?

Tek yıllık taban yeterli değildir. Bu yüzden kategoriyi belirledikten sonra programın son yıllardaki eğilimine bakarız:

• Programın taban sırası son yıllarda %8'den fazla öne çekilmişse (program yükselişteyse), kategori bir kademe daha riskli gösterilir. "Dengeli" bir program "riskli" olur.
• Taban sırası %8'den fazla gerilemişse (program düşüşteyse), kategori bir kademe daha güvenli gösterilir.

Bu düzeltme yalnızca başarı sırası verisi olan programlarda yapılır ve gerekçesi ekranda gösterilir. Trendin nasıl hesaplandığını Geçmiş Yıl Verisiyle Bölüm Trendi Nasıl Okunur? yazımızda anlattık.

Neden güvenlik payı gerekir?

2025 ve 2026 yerleştirmelerinde başarı sırası bulunan 9.159 lisans programını karşılaştırdık. Her puan türündeki genel kaymayı çıkardıktan sonra bile programların %18'inde taban sırası tek bir yılda %20'den fazla değişti (bir önceki yıl bu oran %25'ti). İlk 10 bindeki programlarda oran %56'ya çıkıyor.

Yani "güvenli" etiketi bile kesinlik değildir. Özellikle sıranızla taban arasındaki fark küçükse, güvenli görünen bir programı da temkinli değerlendirmeniz gerekir. Güvenli kategorisinin %80 eşiğiyle başlamasının nedeni de budur: bu sınır, tipik bir yıllık oynaklığı karşılayacak bir pay bırakır.

Dengeli bir liste nasıl görünür?

24 tercihlik bir listede çoğu aday için işe yarayan bir başlangıç dağılımı:

Bu dağılım kişisel önceliklerinize göre değişir:

• Bu yıl mutlaka yerleşmek istiyorsanız güvenli bandı genişletiniz.
• Yerleşemezseniz yeniden hazırlanmayı göze alıyorsanız iddialı ve sınırdaki tercihleri artırabilirsiniz. Ancak bir programa yerleşmenin ertesi yıl OBP katkınızı yarıya indirdiğini unutmayınız.

Listeyi adım adım kurmanın ayrıntılarını ve SAY'da 80.000 sıralı bir aday için örnek dağılımı YKS Tercih Listesi Nasıl Hazırlanır? rehberimizde bulabilirsiniz.

Sıralama kuralı: isteğe göre, olasılığa göre değil

Yerleştirme sistemi sizi puanınızın yettiği ilk tercihe yerleştirir ve listenin geri kalanına bakmaz. Bu yüzden:

1. En çok istediğiniz programı en üste yazınız, yerleşme ihtimali düşük olsa bile.
2. Güvenli tercihleri en alta koyunuz. Alttaki tercihler üsttekilere yerleşmenizi engellemez.
3. Kategori sırasına körü körüne uymayınız. Bir dengeli programı bir riskli programdan daha çok istiyorsanız onu üste yazmakta sakınca yoktur.

Listenizi kontrol ediniz

Tercih Listem aracımız listenizdeki her programın kategorisini gösterir ve listenizi otomatik olarak analiz eder. Ölü tercihleri (ulaşılması neredeyse imkânsız programlar), güvenli seçenek eksikliğini, bozuk sıralamayı ve aynı bölümün burslu-ücretli seçenekleri arasındaki karışıklığı size uyarı olarak gösterir.

Hiçbir kategori garanti değildir. Tüm değerlendirmeler geçmiş veriye dayanır; nihai kararınızı ÖSYM kılavuzundan doğrulayınız.