YKS Tercih Listesi Nasıl Hazırlanır? 24 Tercihi Adım Adım Doldurma Rehberi

Yüz binlerce aday her yıl aynı soruyla karşılaşıyor: 24 tercihlik listeyi nasıl doldurmalıyım? Bu yazıda yerleştirme sisteminin mantığından başlayarak listeyi adım adım nasıl kuracağınızı anlatıyoruz. Sonunda en sık yapılan hataları da sıralıyoruz. Önerilerimizi tahminlere değil, 2022–2026 yerleştirme verilerine dayandırıyoruz.

Temel kural: yerleştirme nasıl çalışır?

Tercih stratejisinin tamamı tek bir kurala dayanır:

Adaylar yerleştirme puanına göre en yüksekten başlanarak sıralanır. Her aday, puanının yettiği ilk tercihine yerleştirilir ve listenin geri kalanına bakılmaz.

Bu kuralın tercih listeniz için iki önemli sonucu var:

1. Listenin üstüne gerçekten en çok istediğiniz programı yazmalısınız. Bir programı "nasılsa gelmez" diye aşağıya yazmak size hiçbir şey kazandırmaz. Daha da kötüsü, üstüne yazdığınız daha az istediğiniz bir programa yerleşip asıl hedefinizi kaçırabilirsiniz.
2. Alttaki tercihler üsttekileri engellemez. Listenin sonuna güvenli bir program yazmak, üstteki iddialı tercihlerinize yerleşme ihtimalinizi azaltmaz. Yalnızca hiçbirine yerleşemezseniz devreye girer.

Kısacası tercih listesi bir istek sırasıdır. Listeyi kurarken "hangi programa girebilirim?" diye değil, "girebileceğim programlar arasında hangisini daha çok istiyorum?" diye düşünmelisiniz.

Adım 1: Başarı sıranızın doğru belirlenmesi

Tercihte karar ölçütü puan değil başarı sırasıdır, çünkü puanlar sınavın zorluğuna göre her yıl değişirken sıra adaylar arasındaki yerinizi gösterir. Sonuç belgenizde her puan türü için ayrı bir yerleştirme sırası bulunur. Hangi puan türüyle tercih yapacaksanız (SAY, EA, SÖZ, DİL veya TYT) o türdeki sıranızı esas alınız. Farkı merak ediyorsanız Başarı Sırası Nedir, Taban Puandan Farkı Ne? yazımıza bakabilirsiniz.

Sonuçlarınız henüz açıklanmadıysa YKS Puan Hesaplama aracımızla netlerinizden tahmini puanınızı ve sıranızı hesaplayabilirsiniz.

Adım 2: Taban sıraları bir yılda ne kadar oynuyor?

Pek çok aday geçen yılın taban sırasını sabit bir sınır gibi kullanır. Oysa taban sıraları her yıl değişir. 2025 ve 2026 yerleştirmelerinde başarı sırası bulunan 9.159 lisans programını karşılaştırdık. Her puan türündeki genel kaymayı çıkardıktan sonra kalan tablo şöyle:

Yani yaklaşık her beş programdan birinin taban sırası tek bir yılda %20'den fazla oynuyor. Bir önceki yıl (2024→2025) bu oran %25'ti. En üst sıralarda yüzde olarak oynaklık çok daha yüksek: ilk 10 bindeki programların yarısından fazlası bir yılda %20'den fazla değişti. Bir programın tabanı geçen yıl 5.000 ise bu yıl 4.000 da olabilir, 6.000 da.

Bu tablonun pratik anlamı şudur: sıranız bir programın geçen yılki tabanına %10 yakınsa, o program sizin için "güvenli" değil, sınırdadır. Programın tek yıllık sırası yerine son yılların eğilimine bakmalısınız. Bunu Geçmiş Yıl Verisiyle Bölüm Trendi Nasıl Okunur? yazımızda ayrıntılı anlattık. Hangi bölümlerin son beş yılda belirgin biçimde zorlaştığını ise 2022–2026 En Çok Zorlaşan ve Kolaylaşan Bölümler analizimizde bulabilirsiniz.

Adım 3: Geniş bir aday havuzu

Listeyi yazmaya başlamadan önce 24'ten çok daha fazla programdan oluşan bir aday havuzu çıkarınız. Havuzu kurarken şu soruları sorunuz:

• Hangi bölümleri gerçekten okumak istiyorum? İki üç bölüm alanı belirlemek, havuzu hem yeterince geniş hem de anlamlı tutar.
• Hangi şehirlerde yaşayabilirim? Şehir kısıtı, seçenek sayısını en hızlı daraltan etkendir.
• Devlet mi, vakıf mı? Burslu, indirimli, ücretli mi? Vakıf üniversitelerinde aynı programın burslu ve ücretli seçenekleri çok farklı sıralarla dolar.
• Eğitim dili ve öğretim türü önemli mi? İngilizce programlarda hazırlık yılı vardır. Devlet üniversitelerinde ikinci öğretim programları ücretlidir.

Program Arama sayfasında bölüm, şehir, üniversite türü ve burs durumuna göre filtreleme yaparak bu havuzu hızlıca çıkarabilirsiniz.

Adım 4: Havuzun dört banda ayrılması

Havuzdaki her programı, kendi sıranızla geçen yılki taban sırasını karşılaştırarak dört gruptan birine koyunuz:

Bantların genişliği puan türüne göre değişir. Örneğin sayısal puan türünde en üst sıralarda adaylar birbirine çok yakın olduğu için bantlar daha dar tutulmalıdır. Sıralamanıza Göre aracımız bu ayrımı puan türüne göre otomatik yapar. Son yıllarda zorlaşan programları da bir bant daha riskli tarafa kaydırır.

Örnek: SAY'da 80.000 sıralı bir aday

2026 verisine göre SAY'da 80.000 sıralı bir aday için lisans programlarının bantlara dağılımı yaklaşık şöyledir:

Seçenek sıkıntısı yok: bu adayın havuzunda 1.400'den fazla program var. Asıl zorluk, bu kadar seçenek arasından gerçekten isteyeceği 24 programı seçmek.

Adım 5: 24 tercihin bantlara dağıtılması

Herkese uyan tek bir formül yoktur, ama çoğu aday için işe yarayan bir başlangıç dağılımı şudur:

Bu dağılımı kendi önceliklerinize göre ayarlayınız. Bu yıl bir programa mutlaka yerleşmek istiyorsanız güvenli bandı büyütünüz. Yerleşemezseniz yeniden hazırlanmayı göze alıyorsanız deneme ve sınır tercihlerini artırabilirsiniz.

Bant içinde sıralama yine isteğe göre yapılır: aynı bantta iki programdan hangisini daha çok istiyorsanız onu üste yazınız. Sıralama genellikle bantların sırasıyla uyumlu olur; ama örneğin bir dengeli programı, bir sınır programından daha çok istiyorsanız onu üste yazmakta sakınca yoktur.

Adım 6: Listenin son kontrolü

Listeyi bitirdikten sonra şu kontrolleri yapınız:

• Sıralama mantığı: Güvenli bir program, daha çok istediğiniz riskli bir programın üstünde mi?
• Ölü tercih: Taban sırası sizinkinin iki katından daha iyi olan programlara yerleşme ihtimali çok düşüktür. Bunlar listede gereksiz yer kaplar.
• Özel koşullar: Programın kılavuzdaki koşullarını okudunuz mu? Başarı sırası şartı, sağlık raporu, yaş sınırı veya yalnızca meslek lisesi mezunlarına açık kontenjan gibi koşullar tercihinizi geçersiz kılabilir.
• Burs ve dil tutarlılığı: Aynı bölümün burslu ve ücretli seçeneklerini karıştırmadınız mı?

Tercih Listem aracımız bu kontrollerin çoğunu otomatik yapar. Ölü tercihleri, sıralama hatalarını, güvenli seçenek eksikliğini ve burs karışıklığını size uyarı olarak gösterir.

En sık yapılan 8 hata

1. Tercih sırasını isteğe göre değil, olasılığa göre yapmak. Daha az istediğiniz ama "kesin gelir" dediğiniz programı üste yazarsanız asıl hedefinizi kaçırırsınız.
2. Yalnızca geçen yılın tabanına bakmak. Tabanların beşte biri ile dörtte biri bir yılda %20'den fazla oynuyor. Son yılların eğilimini mutlaka kontrol ediniz.
3. Puanla karşılaştırma yapmak. Puanlar yıldan yıla değişir. Karşılaştırmayı sıra ile yapınız.
4. Listeyi tamamen deneme tercihleriyle doldurmak. Bu, yerleşememe riskini ciddi biçimde artırır.
5. Okumayacağınız programları "güvenli" diye yazmak. Yerleşirseniz o yıl başka bir programa geçemezsiniz. Kayıt yaptırmasanız bile ertesi yıl OBP katkınız düşebilir.
6. Kılavuzdaki özel koşulları okumamak. Öğretmenlik ve hukuk programlarındaki başarı sırası şartları veya bazı programların sağlık şartları gözden kaçabiliyor.
7. Ücret ve burs bilgisini atlamak. "(Ücretli)", "(%50 İndirimli)" veya devlet üniversitelerindeki ikinci öğretim ibarelerine dikkat ediniz.
8. Son güne bırakmak. Tercih süresi içinde listenizi değiştirebilirsiniz. Erken başlamak, düşünmek için size zaman kazandırır.

Sonuç

İyi bir tercih listesi üç ilkeye dayanır: isteğe göre sıralama, sıraya göre karşılaştırma ve risk dengesi. Önce geniş bir havuz çıkarınız, havuzu bantlara ayırınız, 24 tercihi bantlar arasında dağıtınız ve son olarak listeyi kontrol ediniz.

Kategorilerin anlamını daha ayrıntılı okumak isterseniz Güvenli, Dengeli, Riskli Tercih Ne Demek? yazımıza göz atabilirsiniz.

Kesin ve güncel bilgi için ÖSYM kılavuzunu kontrol ediniz. Bu rehberdeki değerlendirmeler geçmiş yerleştirme verilerine dayanır ve yerleşme garantisi anlamına gelmez.